Trang chủ > Chiến tranh Việt Nam > Công lý cho nạn nhân chất độc da cam/dioxin – Bài 3

Công lý cho nạn nhân chất độc da cam/dioxin – Bài 3

Tháng Sáu 16, 2011

Lảng tránh trách nhiệm

Sau khi nhận được bài viết của Tổng thư ký Hội Hữu nghị Anh-Việt Len Aldis, chúng tôi đã liên lạc với văn phòng đại diện của 2 công ty Monsanto Thái Lan và Dow Chemical tại TPHCM đề nghị được trao đổi trực tiếp với trưởng văn phòng đại diện 2 công ty một số vấn đề liên quan đến trách nhiệm của 2 công ty này. Nhưng như ông Len Aldis, chúng tôi cũng gặp lý do “các trưởng đại diện đi công tác nước ngoài”.

Các cựu chiến binh Mỹ thuộc Hội cựu chiến binh vì hòa bình biểu tình đòi bồi thường cho nạn nhân chất độc da cam năm 2008.

Hồi đáp của Dow Chemical 2011

Trong lần liên lạc đầu tiên vào ngày 17-5, lễ tân của cả 2 công ty đều cho biết trưởng văn phòng của họ đã đi công tác nước ngoài, đầu tuần sau sẽ có mặt tại Việt Nam. Theo những nhân viên này, mọi thắc mắc có thể gửi bằng fax hoặc thư tay đến công ty; nhân viên sẽ có trách nhiệm gửi câu hỏi đến người có đủ thẩm quyền để trả lời.

Lý do các nhân viên của 2 công ty đưa ra khiến chúng tôi liên tưởng đến những tình huống ông Len Aldis đã trải qua khi đề nghị được gặp các trưởng văn phòng đại diện của 2 công ty trước đây.

Ông Len Aldis cho rằng, các lý do đó chỉ nhằm né tránh vấn đề CĐDC của các công ty trên. Tuy nhiên, chúng tôi đã làm đúng theo yêu cầu của cả 2 công ty, gửi fax đến từng công ty với nội dung: 2 công ty đã có những hoạt động nào nhằm hỗ trợ giảm nhẹ nỗi đau da cam tại Việt Nam sau khi Chính phủ Mỹ phần nào đã nhìn nhận về trách nhiệm của họ đối với nỗi đau da cam tại Việt Nam qua quỹ hỗ trợ tẩy chất độc trong đất đai và giúp đỡ các nạn nhân Việt Nam bị ảnh hưởng bởi CĐDC trị giá 300 triệu USD/10 năm.

Tuy nhiên, đến thời điểm cho xuất bản bài báo này, chúng tôi chỉ nhận được hồi đáp bằng văn bản của Dow Chemical với nội dung như sau:

“Quyết định của các chính phủ tham gia chiến tranh luôn luôn là lựa chọn sai lầm và đáng tiếc. Là một quốc gia trong thời chiến, Chính phủ Mỹ đã buộc một số công ty sản xuất chất da cam theo Đạo luật sản xuất quốc phòng (Defense Production Act). Chính phủ lúc đó đã chỉ định cách thức sản xuất hóa chất cũng như kiểm soát sử dụng chúng. Các vấn đề liên quan đến sử dụng chất da cam trong cuộc chiến tranh Việt Nam là vấn đề phải được giải quyết giữa hai chính phủ Việt Nam và Mỹ. Công ty Dow Chemical là một trong các công ty được Chính phủ Mỹ ủy quyền sản xuất chất da cam…”.

Trong một lá thư trao đổi với Tổng thư ký Len Aldis trước khi nhận được hồi đáp của Dow Chemical, ông Len Aldis nhận định: Các công ty sẽ không bao giờ thừa nhận trách nhiệm mà sẽ đổ trách nhiệm sang phía chính phủ. Đây cũng là điều ông Len Aldis đã nhận được từ thư trả lời của trưởng văn phòng đại diện Monsanto (được đăng trên báo SGGP ngày 6-11-2009).

Theo ông Len Aldis, các nhà sản xuất đã biết rõ chất độc dioxin sinh ra trong quá trình sản xuất chất da cam và cố tình ém nhẹm thông tin này. Vì vậy, những công ty như Monsanto hay Dow Chemical không thể chối bỏ trách nhiệm với những hậu quả mà CĐDC để lại đối với người dân Việt Nam.

Cách hành xử của 2 công ty sản xuất CĐDC lần này thật sự không khác gì phương thức họ đã áp dụng với ông Len Aldis. Theo ông Len Aldis, mỗi lần trước khi sang Việt Nam, ông luôn gửi e-mail đến trưởng đại diện văn phòng Monsanto tại Việt Nam đề nghị được gặp mặt, trao đổi về những vấn đề liên quan đến CĐDC tại Việt Nam. Đáp lại là những lời từ chối kiểu “rất vui được tiếp đón ông nhưng rất tiếc hiện tôi không có mặt tại Việt Nam”.

Tổng thư ký Hội Hữu nghị Anh-Việt cho rằng hành động chối bỏ trách nhiệm của Monsanto sau khi đã gây ra biết bao đau khổ cho hàng triệu người dân Việt Nam là không thể chấp nhận. Năm 2004, ông Len Aldis đã từng gửi một bức thư với nội dung lên án hành động tội ác của Monsanto cho chủ tịch của công ty này.

…và Monsanto 2009

Trong khi đó, năm 2009, trưởng văn phòng đại diện Mosanto cũng đã gửi thư trả lời ông Len Aldis về các vấn đề CĐDC. Khi đối chiếu 2 bức thư, chúng tôi nhận thấy nội dung trả lời của Monsanto và Dow Chemical không khác nhau mấy.

Thư trả lời của Monsanto cho biết: “Trong cuộc chiến tranh Việt Nam, Chính phủ Mỹ đã vận dụng điều khoản Đạo luật sản xuất quốc phòng (Defence Production Act), yêu cầu 7 công ty sản xuất CĐDC. Chính phủ đã chỉ đạo rõ việc sản xuất và kiểm soát chất hóa học đó như thế nào và sử dụng chất hóa học đó ra sao. CĐDC là hỗn hợp (tỷ lệ 50-50) hai loại chất diệt cỏ thông dụng 2,4-D và 2, 4, 5-T.

Điều các nhà khoa học và công chúng tại thời điểm diễn ra cuộc chiến tranh tại Việt Nam quan tâm là trong quá trình sản xuất một trong những loại thuốc diệt cỏ nói trên đã sản sinh ra chất dioxin độc hại nhất bao gồm 2, 3, 7, 8 TCDD (dạng dioxin độc hại nhất là dioxin 2, 3, 7, 8 – tetra-chlorodibenzo-p-dioxin, viết tắt là 2, 3, 7, 8-TCDD). Các bằng chứng thuyết phục về bệnh lý vẫn đang được kiểm tra tính chính xác.

Tuy nhiên, tất cả những nghiên cứu đều không chỉ ra một cách rõ ràng sự liên quan giữa CĐDC và những bệnh tật mà các nhà khoa học đã tìm ra”. Một ủy ban của Viện Nghiên cứu dược phẩm Mỹ đang thảo luận về “những liên quan mang tính thống kê” (statistical association) giữa CĐDC với một số căn bệnh trong các báo cáo mỗi năm 2 lần theo yêu cầu của Quốc hội Mỹ.

Tuy nhiên, ủy ban này hồi 2006 khẳng định “mục tiêu là tìm kiếm sự liên quan chứ không phải khẳng định nguyên nhân giữa CĐDC và ảnh hưởng đối với sức khỏe”. Chúng tôi xem trọng những người lính và những ảnh hưởng đối với họ trong cuộc chiến tranh tại Việt Nam. Chúng tôi tin rằng với những vấn đề nảy sinh do cuộc chiến tranh sẽ được chính phủ giải quyết”.

Hồi đáp bức thư của trưởng văn phòng đại diện Monsanto, ông Len Aldis chỉ rõ các nhà sản xuất lúc đó thừa biết mức độ nguy hiểm của chất hóa học dioxin, sản phẩm phụ trong quá trình sản xuất CĐDC, tuy nhiên họ đã giữ kín điều này. Do Chính phủ Mỹ yêu cầu cung cấp nhiều hơn nữa CĐDC nên việc sản xuất chất độc hóa học ngày càng được đẩy mạnh và hệ quả chất độc dioxin càng được sản sinh nhiều hơn.

Ông Len Aldis nhấn mạnh việc làm của các công ty trên là che giấu dư luận. Các nhà sản xuất, trong đó có Monsanto, phải cùng Chính phủ Mỹ chịu trách nhiệm đối với những hậu quả khủng khiếp mà các nạn nhân CĐDC Việt Nam phải gánh chịu. Các cựu chiến binh Mỹ đã thành công trong vụ kiện chống lại các công ty hóa chất Mỹ sản xuất CĐDC, gây ra những ảnh hưởng tiêu cực với sức khỏe của họ và con cái họ.

Về việc Monsanto cho rằng “những nghiên cứu đều không chỉ ra một cách rõ ràng sự liên quan giữa CĐDC và những bệnh tật mà các nhà khoa học đã tìm ra”, ông Len Aldis lập luận: “Năm 1984, Monsanto cùng các công ty sản xuất CĐDC đã phải chịu sự phán quyết của tòa án đền bù 184 triệu USD cho các cựu chiến binh của Mỹ tham gia cuộc chiến tranh tại Việt Nam.

Nếu như CĐDC không ảnh hưởng gì đến sức khỏe con người, các công ty Mỹ sao lại phải bồi thường? Quân đội Mỹ đã rải 80 triệu lít CĐDC xuống nhiều khu vực tại miền Nam Việt Nam. Những ảnh hưởng tiêu cực từ thứ hóa chất chết người này đối với người dân Việt Nam là không thể chối cãi.

Thiết nghĩ, Monsanto, Dow Chemical cùng nhiều công ty hóa chất của Mỹ có thể trốn tránh, không thừa nhận trách nhiệm của mình trong ngày một, ngày hai nhưng sớm muộn họ sẽ phải cúi đầu trước công lý, phải chịu trách nhiệm trước những việc làm phi nhân tính, vô đạo đức đối với hàng triệu người dân Việt Nam”.

Đỗ Văn

Theo Sở Công thương TPHCM, Công ty Dow Chemical International Ltd (Mỹ) được cấp giấy phép số 41-000918 lập văn phòng đại diện tại TPHCM ngày 13-4-2007 và bắt đầu hoạt động từ ngày 31-5-2007, thời gian hoạt động 5 năm tính từ ngày cấp phép. Trưởng văn phòng đại diện là bà Nguyễn Xuân Kim Phượng. Lĩnh vực hoạt động gồm nhập khẩu và kinh doanh hóa chất, nhựa.

Công ty Monsanto Thailand Ltd., (trụ sở tại Thái Lan, trụ sở chính tại Mỹ) được cấp giấy phép số 41-000451 cấp ngày 6-2-2007 và bắt đầu hoạt động ngày 6-4-2007, thời gian hoạt động 5 năm tính từ ngày cấp phép. Trưởng chi nhánh là ông Nguyễn Anh Thi. Lĩnh vực hoạt động: dược, hóa chất, nhựa, giống nông nghiệp…

Theo Sở Kế hoạch – Đầu tư TPHCM, Công ty Dow Chemical International đang lập thủ tục xin giấy phép đầu tư tại TPHCM.

Dow Chemical có trụ sở tại Midland, bang Michigan, Mỹ, là công ty hóa chất lớn thứ hai trên thế giới về doanh thu (sau BASF) tính đến năm 2009; lớn thứ ba thế giới về huy động vốn (sau BASF và DuPont).

Dow Chemical và Monsanto là 2 trong 7 công ty sản xuất hơn 15 hợp chất dùng trong chiến tranh Việt Nam theo hợp đồng với Chính phủ Mỹ năm 1965. Trong các chất này có napalm (dùng làm bom napalm) và chất da cam. Điều đáng lưu ý, sau khi bị công luận phản đối, thậm chí tẩy chay, nhiều công ty đã ngừng hợp đồng sản xuất với Chính phủ Mỹ, chỉ còn lại duy nhất công ty Dow tiếp tục sản xuất đến năm 1969.

Th.Vũ

sggp.org.vn

Advertisements
%d bloggers like this: